وبلاگ

همه چیز در مورد دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (AMD)

دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (AMD) که در فارسی به آن تباهی لکه زرد نیز می گویند، یک بیماری چشمی است که می تواند دید مرکزی شما را تار کند. این عارضه زمانی رخ می دهد که افزایش سن باعث آسیب به ماکولا (لکه زرد) می شود؛ یعنی همان بخشی از چشم که مسئول کنترل دید مستقیم، شفاف و دقیق است. ماکولا بخشی از شبکیه (بافت حساس به نور در پشت چشم) به شمار می رود. بیماری AMD بسیار شایع است و یکی از دلایل اصلی نابینایی و کاهش دید در افراد مسن محسوب می شود. این بیماری باعث نابینایی کامل نمی شود، اما از دست دادن دید مرکزی می تواند کارهایی مثل تشخیص چهره ها، مطالعه، رانندگی یا کارهای ظریف مانند آشپزی و تعمیرات وسایل خانه را دشوار کند.

سیر پیشرفت AMD در برخی افراد بسیار کند و در برخی دیگر سریع است. اگر به نوع خفیف یا اولیه آن مبتلا باشید، ممکن است تا مدت ها متوجه افت دید نشوید؛ به همین دلیل انجام معاینات دوره ای و منظم چشم پزشکی برای تشخیص به موقع آن بسیار حیاتی است.

انواع و مراحل بیماری AMD چیست؟
بیماری دژنراسیون ماکولا به 2 نوع کلی تقسیم می شود: خشک (Dry) و مرطوب (Wet).

1. AMD خشک (Atrophic AMD)
اکثریت مبتلایان به این بیماری، به نوع خشک آن دچار هستند. در این حالت، ماکولا با گذشت زمان و افزایش سن نازک تر می شود. نوع خشک در 3 مرحله پیشرفت می کند: اولیه (خفیف)، متوسط و پیشرفته (انتهای بیماری). روند پیشرفت آن معمولاً کند است و چند سال طول می کشد. درمان قطعی برای مرحله پیشرفته نوع خشک وجود ندارد، اما می توان از ابزارهای کمکی برای حفظ باقیمانده دید استفاده کرد. همچنین اگر تنها 1 چشم به نوع پیشرفته مبتلا شده باشد، می توان از چشم دیگر محافظت کرد.

2. AMD مرطوب (Advanced Neovascular AMD)
نوع مرطوب شیوع کمتری دارد اما جزو مراحل پیشرفته بیماری محسوب شده و معمولاً باعث کاهش دید سریع تر می شود. هر مرحله ای از نوع خشک می تواند به نوع مرطوب تبدیل شود. این حالت زمانی رخ می دهد که عروق خونی غیرطبیعی در پشت چشم رشد کرده و به ماکولا آسیب بزنند. خوشبختانه برای AMD مرطوب روش های درمانی متعددی وجود دارد.

 

علائم دژنراسیون ماکولا (AMD) چیست؟
علائم این بیماری به مرحله آن بستگی دارد. از آنجا که AMD یک بیماری پیشرونده است، علائم آن با گذشت زمان شدیدتر می شوند:

مرحله اولیه نوع خشک: معمولاً هیچ نشانه ای ندارد.

مرحله متوسط نوع خشک: برخی افراد همچنان علامتی ندارند، اما برخی دیگر متوجه تاری خفیف در دید مرکزی یا مشکل در دیدن در نور کم می شوند.

مرحله پیشرفته (خشک یا مرطوب): مهم ترین علامت این است که خطوط مستقیم، موج دار یا کج به نظر می رسند. همچنین ممکن است یک لکه تار در مرکز دید ایجاد شود که به مرور زمان بزرگتر شده یا به نقاط کور تبدیل شود. کم رنگ به نظر رسیدن رنگ ها و مشکل جدی در دید کم نور نیز از دیگر علائم آن است.

هشدار جدی: موج دار دیدن خطوط صاف، یک زنگ خطر مهم برای مرحله پیشرفته بیماری است. در صورت مشاهده این علامت، بلافاصله به چشم پزشک مراجعه کنید.

چه کسانی در معرض خطر ابتلا به AMD هستند؟
خطر ابتلا به این بیماری با افزایش سن بیشتر می شود و افراد بالای 55 سال بیشتر در معرض آن قرار دارند. سایر عوامل خطرساز عبارتند از:

داشتن سابقه خانوادگی ابتلا به AMD (وراثت)

نژاد (سفیدپوستان بیشتر در معرض خطر هستند)

مصرف دخانیات و سیگار

اگر به دلیل سن یا سابقه خانوادگی در معرض خطر هستید، حتماً معاینات دوره ای چشم را جدی بگیرید. از آنجا که مراحل اولیه بیماری هیچ علامتی ندارد، منتظر تغییر در دید خود نمانید!

چطور خطر ابتلا به AMD را کاهش دهیم؟
تحقیقات نشان می دهد که با رعایت سبک زندگی سالم می توانید خطر ابتلا به دژنراسیون ماکولا را کاهش داده یا روند پیشرفت آن را کند کنید:

ترک سیگار (یا هرگز شروع نکردن آن)

فعالیت ورزشی و بدنی منظم

کنترل و نگهداری فشار خون و کلسترول در سطح نرمال

تغذیه سالم شامل سبزیجات برگ سبز (مانند اسفناج و بروکلی) و ماهی


چشم پزشک چگونه بیماری AMD را تشخیص می دهد؟
تشخیص این بیماری در طول معاینه جامع چشم با قطره گشادکننده مردمک انجام می شود. این معاینه ساده و بدون درد است؛ پزشک با قطره مخصوص، مردمک چشم را گشاد کرده و بخش های داخلی چشم را بررسی می کند.

همچنین ممکن است پزشک تست سی تی اسکن چشم یا او سی تی (OCT) را تجویز کند. در این روش، با دستگاهی پیشرفته و تخصصی، تصویربرداری مقطعی و دقیقی از لایه های داخلی چشم انجام می شود.

روش های درمان دژنراسیون ماکولا چیست؟
درمان AMD بستگی به نوع و مرحله بیماری دارد:

مراحل اولیه: هنوز درمان دارویی خاصی برای مرحله اولیه وجود ندارد و چشم پزشک تنها با معاینات منظم وضعیت چشم را زیر نظر می گیرد. تغذیه سالم، ورزش و ترک سیگار در این مرحله بسیار موثرند.

مرحله متوسط: استفاده از مکمل های غذایی و ویتامین های خاص چشمی (طبق فرمولاسیون های تاییدشده) می تواند از تبدیل شدن بیماری به مرحله پیشرفته جلوگیری کند یا سرعت آن را در چشم دیگر کاهش دهد.

نوع مرطوب (Wet AMD): برای این نوع، روش های درمانی موثری برای توقف کاهش دید وجود دارد:

تزریق داروهای ضد فاکتور رشد اندوتلیال عروقی (Anti-VEGF): تزریق داروهای تخصصی به داخل چشم.

درمان فتودینامیک (PDT): ترکیب تزریق داروی مخصوص و لیزردرمانی.

زندگی با کاهش دید ناشی از AMD
همه افراد مبتلا به AMD به مرحله پیشرفته نمی رسند یا هر دو چشمشان درگیر نمی شود. اما اگر دچار کم بینایی شده اید، ابزارهای کمکی (مانند ذره بین های دیجیتال و لنزهای خاص) و خدمات توانبخشی کم بینایی (Vision Rehab) می توانند به شما کمک کنند تا استقلال خود را حفظ کرده و به زندگی فعال روزمره ادامه دهید.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *