مقالات
پارگی شبکیه چشم چیست؟
پارگی شبکیه (Retinal Tear) یکی از مشکلات جدی چشم است که می تواند باعث تاری دید شود. در این وضعیت، شبکیه دچار شکاف یا سوراخ می شود؛ درست مانند پارگی یک تکه پارچه. این عارضه در بسیاری از موارد می تواند به جداشدگی شبکیه منجر شود؛ وضعیتی که در آن شبکیه از دیواره پشتی چشم جدا شده و در صورت عدم درمان، خطر کاهش شدید یا از دست دادن بینایی را به همراه دارد. به همین دلیل، پارگی شبکیه یک اورژانس چشمی محسوب می شود و باید در سریع ترین زمان توسط چشم پزشک بررسی شود.
پارگی شبکیه چگونه ایجاد می شود؟
با افزایش سن، ماده ژله ای داخل چشم (زجاجیه) به تدریج کوچک تر و رقیق تر می شود. در حالت طبیعی، این تغییرات مشکلی ایجاد نمی کنند، اما گاهی زجاجیه به شبکیه می چسبد و هنگام جدا شدن، آن را با خود می کشد. اگر این کشش شدید باشد، ممکن است شبکیه پاره شود.
پس از ایجاد پارگی، مایع زجاجیه می تواند از این شکاف عبور کرده و باعث جدا شدن شبکیه از دیواره چشم شود.
در زمان پارگی شبکیه ممکن است فرد بهطور ناگهانی علائم زیر را تجربه کند:
مشاهده جرقه های نور
افزایش ناگهانی مگس پران
خونریزی داخل زجاجیه که باعث مشاهده تعداد زیادی لکه شناور در میدان دید می شود.
چه افرادی بیشتر در معرض پارگی شبکیه هستند؟
عوامل زیر احتمال بروز پارگی شبکیه را افزایش می دهند:
نزدیک بینی (میوپی)
سابقه جراحی چشم
مصرف داروهای تنگ کننده مردمک مانند پیلوکارپین (برای درمان گلوکوم یا پیرچشمی)
سابقه آسیب شدید به چشم
سابقه پارگی یا جداشدگی شبکیه در چشم دیگر
سابقه خانوادگی جداشدگی شبکیه
وجود نواحی ضعیف در شبکیه که در معاینه توسط چشم پزشک قابل تشخیص هستند.
علائم اولیه پارگی شبکیه
در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر باید فوراً به چشم پزشک مراجعه کنید:
مشاهده جرقه های نور، شبیه دیدن ستاره پس از ضربه به چشم
افزایش ناگهانی تعداد مگس پران
ایجاد سایه یا پرده ای روی بخشی از میدان دید
کاهش یا تاری ناگهانی دید
پارگی شبکیه چگونه تشخیص داده می شود؟
چشم پزشک ابتدا با قطره، مردمک چشم را گشاد می کند. سپس با استفاده از لنزهای مخصوص، شبکیه را به طور کامل بررسی می کند. این دقیق ترین روش برای تشخیص پارگی شبکیه یا مراحل اولیه جداشدگی شبکیه است.
درمان پارگی شبکیه
درمان پارگی شبکیه معمولا با یکی از دو روش زیر انجام میشود:
۱. لیزر شبکیه (Photocoagulation)
در این روش، پزشک با استفاده از لیزر اطراف پارگی را می سوزاند تا با ایجاد بافت اسکار، شبکیه به دیواره چشم بچسبد و از عبور مایع و جداشدگی شبکیه جلوگیری شود.
ویژگی های این روش:
معمولا کمتر از ۱۵ دقیقه زمان می برد.
اغلب در مطب چشم پزشک انجام می شود.
نیازی به بستری شدن ندارد.
۲. کرایوپکسی (Cryopexy)
در این روش از سرمای شدید برای ایجاد اسکار در اطراف پارگی استفاده میشود تا شبکیه به دیواره چشم متصل بماند.
ویژگی های این روش:
معمولا کمتر از ۳۰ دقیقه طول می کشد.
در بسیاری از موارد در مطب انجام می شود.
با استفاده از یک پروب مخصوص، ناحیه اطراف پارگی منجمد میشود.
عوارض احتمالی جراحی پارگی شبکیه
مانند هر عمل جراحی، درمان پارگی شبکیه نیز ممکن است با عوارضی همراه باشد، از جمله:
عفونت چشم
خونریزی داخل چشم
افزایش فشار داخل چشم و احتمال بروز گلوکوم
ایجاد آب مروارید
نیاز به انجام جراحی مجدد
بسته نشدن کامل پارگی شبکیه
چشم پزشک پیش از درمان، درباره مزایا و خطرات احتمالی با بیمار صحبت خواهد کرد
مراقبت های بعد از درمان پارگی شبکیه
پس از درمان ممکن است:
تا چند ساعت درد خفیف داشته باشید که معمولا با مسکن های بدون نسخه کنترل می شود.
لازم باشد چند هفته فعالیت های سنگین خود را محدود کنید.
زمان بازگشت به رانندگی، ورزش و فعالیت های روزمره را طبق نظر چشم پزشک تعیین کنید.
از محافظ (شیلد) چشم برای مدت توصیه شده استفاده کنید.
تا چند هفته همچنان جرقه های نور یا مگس پران مشاهده کنید که معمولاً به تدریج کاهش می یابد.
چه زمانی باید فورا به پزشک مراجعه کرد؟
اگر پس از درمان یا در هر زمان علائم زیر را تجربه کردید، باید بلافاصله به چشم پزشک مراجعه کنید:
افزایش ناگهانی جرقههای نور
افزایش شدید مگسپران
ایجاد پرده یا سایه در میدان دید
کاهش ناگهانی بینایی
تشخیص و درمان سریع پارگی شبکیه، بهترین راه برای جلوگیری از جداشدگی شبکیه و حفظ بینایی است.